Бистумин солрӯзи таъсиси рӯзномаи “Asia-Plus”

0

Бистумин солрӯзи таъсиси рӯзномаи “AsiaPlus” баҳонаи хубест барои арҷгузорӣ ба ҳамаи он касоне, ки дар сутӯҳ ва аркони мухталифи ин рӯзномаи пурмухотаб бо саъюу талош машғули коранд.

Матбуот ҳамеша сарфи назар аз мавзеъгирияш имкон дорад кори рӯшангариро анҷом диҳад.  Интишори матбуот ва расонаҳо дар солҳои охир натанҳо дар Тоҷикистон, балки дар соири кишварҳо бо мушкилоти зиёди мавҷуда рӯ ба рӯ шудааст, кори рӯзноманигориро дар минтақаҳо  ба маротиб душвортар кардааст.

Вале  бо вуҷуди ин ҳайати эҷодӣ ва техникии ҳирфаӣ  дар рӯзномаи “Asia Plus” даст ба кор ҳастанд,  умедворем, даҳсолаҳои дигар дар майдони қаламкашӣ пештоз хоҳанд монд.

Устуворӣ, собитқадамӣ ва талоши ҳамешагӣ барои тавлиди як рӯзномаи ҷолиб, ки қобили эътимоди ҳазорҳо хонандагон дар минтақа ва саросари кишвар шудааст, кори саҳлу соддае нест.

Ин дар ҳолест ки бо омадани расонаҳои нав имкони пешгомии расонаҳои суннатӣ, хусусан расонаҳои чопӣ дар расонидани хабару иттилоъ аз миён рафт ва зиёде аз рӯзномаҳо рӯй ба таҳлил ва тафсири ҳодисаву рӯйдод овардаанд.

Матубот дар тамоми даврони ҳузури худ, хусусан дар ин давраи фанновариҳои иттилоотӣ бо ҷаҳди тамом масъалаҳои муҳиму дардноки ҷомеаро пайгирӣ мекунад.

Итминон дорам, дар пушти ин сахткӯшӣ, дилҳои ошиқе қарор доранд, ки барои сарбаландии Тоҷикистон метапанд ва сахтиҳои кори расонанигорӣ ва рӯзноманигориро таҳаммул мекунанд.

Раёсати Шӯрои Воситаҳои ахбори оммаи Тоҷикистон 20- умин солгарди интишори рӯзномаи “Asia Plus” -ро  ба кулли хонандагон ва ҳаводоронаш табрику таҳният мегӯяд.

Барои Шумо аҳли эҷоди рузномаи «Asia Plus» дар фатҳи ин ҳаракати фарҳангӣ орзуи муваффақият, пирӯзӣ, сарбаландӣ дорам ва умедворем, ки бо нашри мақолаву маводи ҳирфаӣ, коршиносона, дархӯри замон ҳамеша мавқеи худро дар майдони матбуоти тоҷик хоҳед дошт.  Умедворем, ки ҳамчун узви Шӯрои Воситаҳои ахбори оммаи Тоҷикистон минбаъд ҳам назокатҳои ахлоқӣ ва меъёрҳои фаъолияти касбии рӯзноманигориро ба унвони яке аз аслҳои рӯзноманигории босифат ҳамеша риоят мекунед

Бо арҷ  Бахтиёр Ҳамдамов, раиси Шӯрои ВАО Тоҷикистон

Эълон барои дарёфти Ҷоизаи “Эътимод” соли 2019

1

Раёсати Шӯрои васоити ахбори оммаи Тоҷикистон барои қадрдонӣ аз рӯзноманигорони ҳирфаӣ дар бахшҳои мухталиф, бахшида ба Рӯзи байналмилалии озодии сухан озмуни дарёфти Ҷоизаи “Эътимод” -ро эълон менамояд.
Муаллифони матолиби пешниҳодшуда бояд ҷавобгӯи талаботи Ҷоизаи “Эътимод” бошанд:
– «Меъёрҳои ахлоқии фаъолияти журналистӣ дар Точикистон»-ро ҳангоми таҳияи матолиб риоя мекунанд;
– Дар рушди журналистика нақши боризе доранд ва барои боло бурдани обрӯи касбӣ мусоидат намудаанд;
– Матолибе таҳия кардаанд, ки дар ҷомеа вокуниши ҷиддӣ ба миён оварда, масъулияти касбиро барои ҷомеа нишон додаанд;
– Масъулияти баланди шаҳрвандӣ доранд;
– Зимни ҳимояи манофеи касбиву миллӣ ахлоқи баланди касбӣ нишон дода, барои ҳимояи ин манфиатҳо қатъият нишон медиҳанд;
– Дар матолибашон ормонҳои сулҳҷӯёна ва фарҳанги баландро таблиғ мекунанд;
– Дар омода намудан ва раҳнамоӣ кардани журналистони ҷавон саҳми арзанда мегузоранд.

http://mediacouncil.tj/tamos-bo-mo/
Номзадҳоро барои гирифтани Ҷоизаи «Эътимод»-и Шӯрои ВАО – и Тоҷикистон аъзои Раёсати Шӯрои ВАО ё идораи расонае, ки номзад он ҷо кор мекунад, пешниҳод карда метавонанд. Ҳамчунин номзадҳо метавонанд аз тариқи назарсанҷӣ, аз ҷумла ба воситаи шабакаҳои иҷтимоӣ, пешниҳод гарданд. Дар Низомномаи Ҷоиза зикр шудааст, ки “Шарт нест, ки идораи ВАО ё худи номзад узвияти Шӯрои ВАО–и Тоҷикистонро дошта бошанд”.
Номзадҳо барои дарёфти Ҷоизаи «Эътимод» аз тариқи ВАО ва шабакаҳои иҷтимоӣ баррасӣ мегарданд. Қарор дар бораи барандаи ҷоизаро Комиссияи таъсисдодаи Шӯрои ВАО–и Тоҷикистон мебарорад ва онро Раёсати Шӯрои ВАО ниҳоӣ мегардонад.
Ҷоизаи Шӯрои ВАО Тоҷикистон шурӯъ аз соли 2016 ҳамасола дар барномаи таҷлил аз Рӯзи байналмилалии озодии баён – 3 май ба рӯзноманигорон тақдим мешавад.
Ҷоизаи «Эътимод»-и Шӯрои ВАО-и Тоҷикистон мукофоти молӣ низ дорад, ки миқдори онро ҳамасола Раёсати Шӯро муайян мекунад. Барандаи Ҷоиза ҳамчунин соҳиби дипломи Шӯрои ВАО-и Тоҷикистон мегардад..
Пешбарии номзадҳо, тибқи низомнома то 15 апрел идома меёбад.

Изҳороти Шӯрои ВАО Тоҷикистон

0


Шӯрои Воситаҳои ахбори оммаи Тоҷикистон Фармоиши Хадамоти зиддиинҳисории назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи тарифҳои алоқаи барқӣ” (аз 04 марти соли 2019, таҳти № 31) – ро тасмими ноҳисобшуда ва номувофиқ ба вазъи иқтисодии кишвар ва шаҳрвандон медонад. Аз сӯйи дигар, боло бурдани арзиши Интернет дар шароити ногувори иқтисодӣ, дастрасии шаҳрвандонро ба иттилоот маҳдуд мекунад ва ба ин васила вазъи бе ин ҳам ногувори озодии баёнро дар Тоҷикистон ногувортар менамояд.

Инчунин ин тасмим хилофи масъулиятҳои байналмилалии Тоҷикистон, аз ҷумла масъулиятҳое мебошад, ки кишвари мо дар доираи узвияти Созмони ҷаҳонии Тиҷорат пазируфтааст. Тибқи Стратегияи миллии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030 яке аз самтҳои афзалиятнок барои самаранокии фаъолияти ҳукумат ин татбиқи ҳарчи зудтари ҳукумати электронӣ ва дар рушди иқтисодиёт бошад бахши иктисодиёти рақамӣ аст, ки ин тасмим расидан ба ин гуна ҳадафҳои стратегии миллиро душвор мегардонад.

Тоҷикистон тибқи Конститутсия ва қонунгузорӣ ҷумҳурии демократӣ аст ва дар ҷомеаи демократӣ Интернет яке аз василаҳои зудамали на танҳо дарёфт ва табодули иттилооти озод мебошад, балки он ба як самти афзалиятноки рушди иқтисоди миллӣ ба хотири беҳдошти зиндагии азрзандаи мардум низ табдил ёфта истодааст. Бинобар ин, бар асари боло бурдани арзиши Интернет дастрасии мардум ба он ва ҳамин гуна ба ахбору иттилои муҳими ҷаҳонӣ маҳдуд мешавад, ки ин хилофи меъёрҳои демократӣ ва пазируфташудаи ҷаҳонӣ мебошад.

Шӯрои ВАО ҳамчунин нигаронии худро аз додани афзалият ба яке аз ширкатҳои ҳозир дар бозор, изҳор медорад ва ин корро хилофи мантиқи фаъолияти худи Хадамоти зиддиинҳисорӣ ва талаботи қонунҳои Ҷумуҳурии Тоҷикистон, аз ҷумла “Дар бораи монополияҳои табиӣ”, “Дар бораи ҳифзи ҳуқуқи истеъмолгарон”, “Дар бораи рақобат ва маҳдудкунии фаъолияти инҳисорӣ дар бозорҳои мол”, “Дар бораи ҳуқуқи дастрасӣ ба иттилоот”, “Дар бораи алоқаи барқӣ”, “Дар бораи ҳимоя ва дастгирии давлатии соҳибкорӣ” медонад.

Ҳамчунин Шӯрои ВАО аз сол то сол паст шудани сифати хидматрасониҳои соҳаи алоқа, аз ҷумла сифату суръати Интернет ва дар ин замина гарон шудани арзиши гуфтугӯҳои телефонӣ ва дигар хидматрасониҳои интернетӣ нигарон аст ва инро пайомади мудирияти нодурусти соҳа медонад. Ин ҳам дар ҳоле, ки чанд сол пеш Тоҷикистон пешгоми таҳаввулот дар бозори алоқаи кишварҳои Осиёи Марказӣ ва ҳато кишварҳои пасошӯравӣ буд.

Шӯрои ВАО чунин меҳисобад, ки дар шароити ногувори иқтисодӣ ва вазъи ноҷӯри иҷтимоии шаҳрвандон, бидуни асос ва мантиқ боло бурдани арзиши Интернет ва хидматрасониҳо дигар пайомадҳои нохуби иқтисодиву иҷтимоӣ бар ҷой мегузорад. Дар ҳоле, ки дар тамоми дунё, аз ҷумла ҳамсояҳои давру бари мо, тамоюли рӯ ба пойин рафтани арзиши Интернет мушоҳида мешавад, ин тасмим боиси норозигиҳо ва адами эътимод ба ниҳодҳои давлатӣ ва ҳукумат мегардад. Бинобар ин, Шӯрои ВАО аз мақомоти зидахли давлатӣ бекор кардани Фармоиши Хадамоти зиддиинҳисории назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи тарифҳои алоқаи барқӣ”-ро дархост намуда, умедвор аст, ки минбаъд арзиши Интернет дар кишвар арзон мешавад ва дастрасии шаҳрвандон ба иттилоот ва дигар хизматрасониҳои фанновариҳои ҷадид роҳаттар мегардад.

Шаҳри Душанбе, 19 марти с.2019.

Варақаи иттилоотии ҷаласаи солонаи Шӯро

0

Шӯрои ВАО-и Тоҷикистон бо дастгирии Дафтари САҲА дар Тоҷикистон маҷлиси солонаи ҳисоботӣ-интихоботии худро бо иштироки намояндагони мақомоти дахлдори давлатӣ, ҷомеаи шаҳрвандӣ, аъзои Шӯро ва коршиносон 25 ноябр аз соати 9:00 то соати 16:00 дар меҳмонхонаи “Хилтон” баргузор менамояд.

Ба ин ҷаласа, Ёрадамчии Президенти ҶТ Эмомалӣ Насриддинзода, намояндаи парлумони кишвар Саидмурод Фаттоҳзода вазири фарҳанги Тоҷикистон Зулфия Давлатзода, роҳбарон ва намояндагони САҲА, Интернюс, сафирон ва дигар созмонҳои байналмилалии дар кишвар фаъолиятдошта даъват шудаанд.

Шӯрои ВАО-и Тоҷикистон ягона созмони худтанзимкунии фаъолияти ВАО-и кишвар мебошад. Дар давоми соли ҷорӣ 8 ҷаласаи раёсати Шӯрои ВАО доир гардид, ки масъалаҳои гуногуни кориро баррасӣ намуданд.

Дар ин давра ин созмон чандин мулоқоти корӣ бо намояндагону роҳбарони ВАО, идораҳои давлатӣ ва созмонҳои байналмилалӣ, созмонҳои журналистӣ ва ашхоси алоҳида доир намуда аст. Ин навъи фаъолият Шӯроро бо хеле аз идораҳои навтаъсиси ВАО ва дигар муассисаву созмонҳо ошно кард.

Дастгирии созмони Интернюз Тоҷикистон барои ба по рост шудани Шӯрои ВАО баъди таваққуфе, ки бо сабаби бемории КОВИД 19 ба миён омада буд, қобили тазаккури махсус аст.

Барҳам хӯрдани баъзе нашрияҳо ё баръакс ба вуҷуд омадани воситаҳои ахбори нав, теъдоди аъзои Шӯроро то андозае номуайян кард. Аз ин рӯ дар соли ҷорӣ як мониторинги сифатӣ ва миқдорӣ гузаронида шуда, шумораи аъзои он аз нав дақиқ карда шуд.

Натиҷа ин шуд, ки дар ин миён теъдоди аъзои Шӯро, ки аз 71 созмон ва идораҳои журналистӣ мушаххас карда шуданд. Ҳамчунин то ин давра аъзои инфиродӣ 7 нафар низ ҳамчун аъзо аз солҳои пешин боқӣ мондаанд.

Аз 78 аъзои дар мониторинг муқарраргашта маълум гардид, ки тӯли солҳои охир 9 идораи ВАО барҳам хӯрда будаанд ва Шӯро 68 –тои онро дарёфта аз нав бо онҳо тамос барқарор кард.

Бо 18 нафар узви наве, ки дар ин ҷаласа ба узвият дар оғози ин ҷаласа пазируфта шуданд, теъдоди ҳозираи аъзои Шӯрои ВАО-и Тоҷикистон  айни замон ба 87-то  расид.

Мулоқоти густурдаи роҳбарияти Шӯро дар Академияи ВАО-и Тоҷикистон ва Донишкадаи фарҳанг ва санъати ба номи Мирзо Турсунзода имкон дод, ки ин созмон ва хоса мавҷуд будани ҳуҷҷати танзимкунандаи ВАО “Меъёрҳои ахлоқии фаъолияти журналистӣ дар Тоҷикистон” барои аудиторияи калони журналистон ва донишҷӯёни факултаҳои журналистии донишгоҳҳо  якбора муаррифӣ гардад.

Ҳамчунин, як суҳбати видеоӣ, ки узви раёсати Шӯро Иршод Сулаймонӣ бо раиси Шӯрои ВАО- и кишвар   ва журналист Ёқуб Ҳалимов ба навор гирифт, барои аудиторияи интернетӣ Шӯро ва “Меъёрҳои фаъолияти касбии журналистони Тоҷикитон”-ро бори дигар  муаррифӣ кард.

Дар ҳамкорӣ бо Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон раиси Шӯро дар толори бузурги “Осорхонаи миллӣ” 11 марти соли равон дар ҳузури намояндаи Дастгоҳи иҷроияи Президент, роҳбарони вазоратҳои фарҳанг, маориф ва илми кишвар ва дигар шахсони мақомдори идораҳои ҳукуматӣ аз зарурати риояи меъёрҳои ахлоқии фаъолияти журналистӣ дар ВАО-и Тоҷикистон суханронӣ намуда буд.

Бо пешниҳоди Шӯро бори аввал ба журналистони мустақил ва баъзе аз блогерҳо аз ҷониби Вазорати фарҳанг ва ҲХДТ туҳфаҳои молӣ ва пулӣ супурда шуд, ки барои ҳамкориҳои мусбати ниҳодҳои ҳукуматӣ, аҳзоби сиёсӣ  ва журналистони озод дар оянда низ мусоидат хоҳад кард.

Дар ин миён ба Шӯро аз ҷониби истифодабарандагони интернет чаҳор муроҷиат аз ҷониби ашхоси алоҳида (ғайрижурналист, яке аз ноҳияи Ёвон ва дигаре аз шаҳри Ҳисор) ва як чанд  муроҷиати шифоҳӣ ба хотири машварат  аз ҷониби журналистон ворид шудааст.

Нашри “Меъёрҳои ахлоқии фаъолияти журналистӣ дар Тоҷикистон” ҳам дар шакли плакат бо ду забон 400 – то бо забони тоҷикӣ ва 200- то бо забони русӣ ва дар шакли китобча бо теъдоди 1000 нусха бо ду забон, яке аз корҳои назарраси  дар ҳамкории Шӯро бо дафтари  САҲА дар Тоҷикистон  маҳсуб мешавад, ки имрӯз дастраси аъзои ин ташкилот  гашт ва дар оянда ба ҳама аъзо дар шаҳру навоҳии кишвар  расонида мешавад.

Яке аз корҳои муфид ва ояндадоре, ки Шӯро дар оғози фаъолияти хеш роҳандозӣ намуд, ин созмон додани “Клуби ҳамраъйӣ” буд. Се ҷамъомад ё нишасти сардабирони нашрияҳои ҳукуматӣ ва тиҷоратӣ, яъне шахсӣ, ки дар рӯҳияи ҳамбастагӣ ва фазои озоду дӯстонаи корӣ гузашт, журналистонро бовар кунонд, ки банди 9-и меъёри ахлоқиро мо дар амал татбиқ карда, ба он ноил мешавем.

Дар умум, ҷаласа масъалаҳои зеринро дар бар гирифт:

– қабули аъзои нав;

– ҳисоботи раиси Шӯро ва муҳокимаи он;

– ҳисоботи комиссияи тафтишотӣ ва муҳокимаи он;

– пешниҳоди номзадҳо ва интихоби аъзои нави раёсати Шӯро;

– интихоби раиси Шӯро.

Масъалаҳои муҳими журналистикаи муосир аз қабили “Ҷанбаъҳои ҳуқуқӣ ва ахлоқии  фаъолияти блогнависон” бо суханронии журналист Шарифзода Кироншоҳ ва мавзӯи “Саводи расонаӣ дар шароити муосир” бо маърӯзаи Илҳоми Ҷамолиён” низ миёни иштирокдорони ин ҳамоиши журналистӣ боиси ба миён омадани назарҳои гуногун дар соҳаи журналистика гардид.

– пешниҳоди номзадҳо ва интихоби аъзои нави раёсати Шӯро;

– интихоби раиси Шӯро низ тибқи талаботи Ойиномаи ин созмон бо овоздиҳии пӯшида доир гардид.

Шӯрои ВАО-и Тоҷикистон

 

Ҷаласаи солонаи Шӯрои ВАО-и Тоҷикистон доир мегардад

0

25 ноябри соли ҷорӣ дар меҳмонхонаи “Хилтон” маҷлиси солонаи ҳисоботӣ-интихоботии Шӯрои ВАО-и Тоҷикистон бо иштироки намояндагони мақомоти дахлдори давлатӣ, ҷомеаи шаҳрвандӣ, аъзои Шӯро, коршиносон ва ВАО баргузор мегардад.

Ҷаласа бо дастгирии Дафтари САҲА дар Душанбе доир гардида, аз соати 9:00 то соати 16:00 давом меёбад.

Дар ҳамоиш иштирок ва суханронии Ёрадамчии Президенти ҶТ Эмомалӣ Насриддинзода, намояндаи парлумони кишвар Саидмурод Фаттоҳзода вазири фарҳанги Тоҷикистон Зулфия Давлатзода, намояндагони  САҲА ва Интернюс пешбинӣ шудааст.

Инчунин, дар маърӯзаҳои журналистон ва коршиносони соҳа масъалаҳои муҳими журналистикаи муосир, аз қабили “Ҷанбаъҳои ҳуқуқӣ ва ахлоқии  фаъолияти блогнависон”, “Саводи расонаӣ дар шароити муосир” ва ғайраҳо мавриди баррасӣ қарор хоҳанд гирифт.

Истифодаи интернет. Омӯхтан, кор кардан ё зоеи вақт?

0

Бо вуҷуди он ки дар кишвари мо ҳам интернет оммавӣ шуда, ба воситаи он меомӯзем ва кор мекунем, то ҳол бархе аз намояндагони насли калонсол дар масъалаи истифодаи фазои маҷозӣ насли ҷавонро мазаммат менамоянд. Ба андешаи онҳо, ҷавонон дар интернет танҳо ба дилхушӣ банд шуда, вақташонро зоеъ мекунанд.

АЗ МУТАХАССИСИ SMM ТО ТИҶОРАТ

Интернет барои аз худ кардани касб майдони калон ва мусоидеро мемонад. Ба мо вобастааст, ки то чӣ андоза ва дар кадом сатҳ омӯзиши ройгонро ба роҳ мемонем. Яке дарсашро тайёр мекунаду дигаре дар баробари лексияи муаллими донишгоҳ матолиби иловагӣ меҷӯяд. Яке китобҳову наворҳои ангезадиҳанда гӯш мекунаду дигаре касбҳои замонавиро тавассути курс­ҳои кӯтоҳмуддат аз худ менамояд.

Дар «YouTube» ва дигар шабакаҳо мутахассисони соҳаҳои гуногун курс­ҳои омӯзиширо ба роҳ монондаанд, ки машҳуртаринашон дарсҳои забономӯзӣ, барномасозӣ, танзимгарӣ, SMM (Social Media Marketing — маркетинг тавассути шабакаҳои иҷтимоӣ) ва реклама, пухтупаз ва ғайраҳо мебошанд. Аксари курсҳои омӯзишӣ дар «YouTube» ройгон буда, шеваи баёни мутахассисон содаву равон аст.

Хубон Орзуева бо вуҷуди ду дипломи аъло доштан, ҳоло дар соҳаи дигар – SMM ва реклама фаъолият дорад ва ҳаммуассиси Агентии рекламавии «Rеd branding» мебошад.

Нақл мекунад, ки дар давоми донишҷӯӣ ба реклама ва SMM шавқ пайдо намуда, аз интернет ин корро то андозаи даркорӣ омӯхт. Ӯ намунаест, ки ҳар нафар метавонад аз интернет пешаи дӯстдорашро дар муддати кӯтоҳ омӯзад.

Дониёр Сангинов хатмкардаи филиали Донишгоҳи миллии тадқиқотӣ-технологии МИСиС дар Душанбе бо ихтисоси муҳандис мебошад. Нуҳ сол мешавад, ки ҳамчун дизайнер фаъолият дорад.

– Вақте ки омӯхтани дизайнро оғоз кардам, ба мисли ҳозира шароит набуд. Ҳоло ҳар нофаҳмие, ки пайдо шавад, интернет ёрирасонам аст, — гуфт ӯ.

Дониёр се соли охир дар ин соҳа ҳамчун коргари озод кор мекунад. Илова бар ин, ҳоло дар Маркази таълимии «Илмхона» ба дизайнерони оянда дарс медиҳад.

Ҳамсуҳбати дигари мо, ки пешаи ояндаашро аз интернет ва давраҳои омӯзишии кӯтоҳмуддат аз худ кардааст, Алишер Каримов мебошад. Ӯ нақл мекунад, ки замони хонандаи мактаб будан тавассути интернет фармоиш додану фармоиш қабул кардани маҳсулоти гуногунро фаҳмид. Аз ҳамон вақт то ба ҳол соҳаи тиҷоратро аз интернет ва тренингҳо меомӯзад ва ҳоло мағозаи либосворӣ дошта, зиёда аз даҳ нафарро ба кор таъмин кардааст.

КОР ДАР ИНТЕРНЕТ

Ҳамон тавре ки интернет барои омӯзиши касбу ҳунар имкон медиҳад, дар масъалаи кор ҳам чунин аст.

Дар шароити кунунӣ барномасозон бо он ки дар интернет барои шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ сомона месозанду онро назорат мекунанд, маоши хуб мегиранд. Дизайнерон ба воситаи интернет фармоиш мегиранд. Тоҷирон маҳсулоташонро аз интернет мехаранду дар интернет мефурӯшанд. Муаллимон дар интернет дарс медиҳанду маоши хуб мегиранд. Ба ибораи дигар, интернет дар масъалаи кор сарҳадро намешиносад.

НАСЛИ КАЛОНСОЛ НИЗ ДАР ФАЗОИ МАҶОЗӢ ФАЪОЛ АСТ

Бояд гуфт, ки намояндагони насли калонсол ҳам дар фазои маҷозӣ, махсусан «Facebook» фаъол гардида истодаанд, ки аз ҳар ҷиҳат барои насли нав омӯзанда мебошанд. Барои мисол, ҳоло дар «Facebook»-и тоҷикӣ Аскар Ҳаким, Шоири халқии Тоҷикис­тон аз ҷумлаи фаъолон маҳсуб меёбад.

Номбурда дар «Facebook» шеърҳояшро бо аксҳои мувофиқ мегузорад, вобаста ба мавзӯъҳои рӯз фикрашро менависад ва дӯстону наздиконро ба санаҳои муҳими ҳаёт табрик мекунад. Шоири тоҷик солҳои зиёд аст, ки корбари фаъоли «Facebook» аст ва ҳоло шумораи дӯстонаш наздик ба 4000 нафар расидааст.

Ҳунарманди театру синамо ва ровии шинохтаи тоҷик Нурулло Абдуллоев ҳам дар «Facebook» дар қатори фаъолон мебошанд.

Мавсуф дар «Facebook» монолог менависад, монологҳои солҳои пеш навиштаашро бознашр мекунад, нашрҳои барномаи «Беғараз панди ман»-ро аз «YouTube» мубодила менамоянд ва дар муҳокимаҳо ширкат меварзанд.

Профессори кафедраи журналистикаи байналхалқии факултети журналистикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикис­тон ва журналисти варзида Ҷовид Муқим низ дар фазои маҷозӣ фаъол аст.

Дар «Facebook» навиштаҳояшро мегузорад, мушоҳидаҳояшро менависад, доир ба мавзӯъҳои мубрами рӯз фикрашро баён мекунад, матолиби блоги шахсияшро мубодила менамояд ва дар ғаму шодии дӯстони маҷозӣ шарик мешавад.

Ҳамчунин, дар «Facebook» гурӯҳе бо номи «Маҳфили «Анис» дорад, ки доир ба маҳфили инфиродияш дар факултети журналистикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикис­тон маълумот нашр мекунад.

БОЯД ҚАБУЛ КАРД

Дигаргуншавии фаҳмиши насли ҷавон ва коромӯзиву корёбии онҳо дар интернет бояд аз ҷониби насли калонсол хуб пазируфта шавад, зеро ҳар насл дар дунёи худ арзишҳо, тарзи омӯзиш, самти кор, касбҳои бозоргир ва ғайраро пайдо намуда, роҳи осон ва мувофиқи пешбурди зиндагиро пеша мекунад.

Аз он ки бархе ҷавононро маломат мекунанд, ки интернет вақташонро гирифта истодаасту ба онҳо чизе намедиҳад, метавон нигаронӣ кард, зеро дар ҳоли ҳозир қобилиятҳои ҷавонон дар фазои маҷозӣ бисёр гарон харида мешаванд.

Ин ҳамаро ба назар гирифта, умед мекунем, ки ҷавонон бо талаботи имрӯза таҳсил гирифта, самаранок фаъолият менамоянд, то дар кишвари мо ҳам намояндагони касбҳои нав зиёд шавад.

Бознашр аз рӯзномаи «Садои мардум»

Рӯйхати сомонаҳои созмону гурӯҳҳои мамнуъ дар Тоҷикистон

0

Номгӯи созмону гурӯҳҳое, ки аз ҷониби Суди олии Тоҷикистон террористӣ ё ифротгаро эътироф гардида, фаъолияташон дар қаламрави кишвар манъ шудааст (бо зикри вақти қабули қарор аз ҷониби судҳо). Онҳо дар қаламрави дигар давлатҳо ба фаъолияти ифротгарӣ ва террористӣ машғуланд.

Рӯйхат дар сомонаи Бонки миллии Тоҷикистон оварда мешавад:

1. «Ал-Қоида» – созмони террористӣ ва ифротгаро эътирофшуда (қарори Суди олии Тоҷикистон аз 30 марти соли 2006).

2. «Ҳаракати исломии “Туркистони Шарқӣ” – (қарори Суди олии Тоҷикистон аз 30 марти соли 2006).

3. «Ҳизби исломии Туркистон (собиқ “Ҳаракати исломии Ӯзбекистон”) – (қарори Суди олии Тоҷикистон аз 30 марти соли 2006).

4. «Ҳаракати “Толибон” – (қарори Суди олии Тоҷикистон аз 30 марти соли 2006).

5. «Бародарони мусалмон» (Ихвон-ул-Муслимин) – қарори Суди олии Тоҷикиситон аз 30 марти соли 2006.

6. «Лашкари Тайиба» – (қарори Суди олии Тоҷикистон аз 30 марти соли 2006).

7. «Гурӯҳи исломӣ» («Ҷамъияти исломии Покистон») – (қарори Суди олии Тоҷикистон аз 30 марти соли 2006).

8. «Ҷамъияти Таблиғ» – (қарори Суди олии Тоҷикистон аз 30 марти соли 2006).

9. «Созмони таблиғот» («Даъват ба ислом») – (қарори Суди олии Тоҷикистон аз 30 марти соли 2006).

10. «Тоҷикистони озод» – (қарори Суди олии Тоҷикистон аз 30 марти соли 2006).

11. «Ҳизб-ут-Таҳрир» – (қарори Суди олии Тоҷикистон аз 11 марти соли 2008).

12. «Ҷамоати Ансоруллоҳ» – (қарори Суди олии Тоҷикистон аз 3 майи соли 2012).

13. «Салафия» – қарорҳои Суди олии Тоҷикистон аз 9 январи соли 2009 ва 8 декабри соли 2014).

14. «Гурӯҳи 24» – (қарори Суди олии Тоҷикистон аз 9 октябри соли 2014).

15. «Давлати исломии Ироқ ва Шом (ДОИШ), “Давлати исломӣ”) – (қарори Суди олии Тоҷикистон аз 14 апрели соли 2015).

16. «Ҷабҳат-ан-Нусра» – (қарори Суди олии Тоҷикистон аз 14 апрели соли 2015).

17. «Ҳизби наҳзати исломӣ» – (қарори Суди олии Тоҷикистон аз 29 сентябри соли 2015).

18. «Паймони миллии Тоҷикистон» – (қарори Суди олии Тоҷикистон аз 15 августи соли 2019).

Дар ҳамин ҳол, дар Тоҷикистон рӯйхати расмии шахсони воқеӣ мавҷуд аст, ки бо терроризм алоқадошта дониста мешаванд. Дар ин рӯйхати 2 ҳазору 417 нафар зикр шудаанд.

Бознашр аз Asia-Plus

Дар интернет эҳтиёт бошед

0

Элизабет Плаза мутахассиси соҳаи технология пешниҳод мекунад, ки сари ҳар қадам дар интернет эҳтиёткор бошем ва ҳамеша пеш аз нашри матлабе андеша кунем, зеро он метавонад бар зиддӣ мо истифода шавад

Роҳҳои насб кардани профил

Яке аз роҳҳои пешгирӣ аз хатарҳои интернет ин танзими профил дар шабакаҳои иҷтимоӣ мебошад. Дар ин ҳолат он бояд тавре танзим карда шавад, то танҳо одамоне, ки воқеан дӯстони шумо ҳастанд, матолиби шуморо бубинанд.

Вақте ки шабакаҳои иҷтимоӣ озодона ва ошкоро истифода мешаванд, ҳар як шахси бадқасд метавонад маълумоти профилро бо мақсадҳои носолим, ки ба солимии равонӣ ва тамомияти корбар, дар ин ҳолат кӯдак ё наврас таъсир мерасонад, истифода барад.

Аз интишори маълумоти шахсӣ худдорӣ намоед

Албатта, муд шудааст, дар як рӯз чандин аксу навор гузоштан дар шабакаҳои иҷтимоб, вале ба ҳеҷ ваҷҳ ин амали мо хуб нест ва бояд кӯшиш кунем, ки камтар дар бораи кори рӯзмараамон ба омма маълумот диҳем.

Дӯсти хуб интихоб кунед

Волидон бояд кӯдаконро огоҳ кунанд, ки дӯстони онҳо дар шабакаҳои иҷтимоӣ шиносҳо бошанд. Бехатар бошанд. Аз ҷиҳати равонӣ солим бошанд. Ҳама бояд аз хатарҳои интернет огаҳ бошанд ва донанд, ки ҳангоми қабули ашхоси ношинос шояд аз ҳар ҷиҳат ба онҳо хатар таҳдид кунад.

 

Журналистони ҷавон: Аз мушкилоту таърих насохтан то ангезаву кӯшиши ивази самту муҳит

0

Онҳо гуфтанд, мо намегӯем

Устоди ман бо шавқ нақл мекунад:

– Аз синфи 6-7 аллакай маълум карда будам, ки дар оянда касби журналистиро интихоб мекунам ва аз ҳамон вақт бо матбуоти маҳаллӣ ҳамкориро оғоз кардам. Ҳар вақте ки хабар, гузориш, мусоҳиба ё лавҳаам нашр мешуд, ҳатман онро аз газета бурида ба дафтарам мечаспонидам. Ҳамин тавр, то омадан ба имтиҳоноти дохилшавӣ ман аллакай дафтари матолиби гуногунжанр доштам ва аввалин чизе, ки муаллимон аз ман пурсидан маҳсули эҷодам буд…

Устоди дигари ман нақл мекунад:

– Ман бисёр мехостам журналист шавам, вале бо сабаби надонистани ҳадди ақад як забони хориҷӣ тамоми орзуҳоямро куштанд ва маро ба шуъбаи рӯзноманигорӣ қабул накарданд…

Устоди сеюми ман нақл мекунад:

– Мо баробари наздик шудани имтиҳонот рӯзро дар китобхона шом мекардем ва ҳатто мешуд рӯзҳое, ки масъули китобхона моро пеш мекард, чун ки аллакай кайҳо вақти кор тамом шуда буд. Ҳақиқатан ҳам, имтиҳон барои мо таваллуд кардани занро мемонд. Бисёр сангин, вазнин ва ботарс мегузашт.

Устоди чоруми ман нақл мекунад:

Вақти таҳсил аз радио, телевизион ва рӯзномаву маҷаллаҳо барои “харидан”-и мо меомаданд. Ба мо кор ва маоши хуб пешниҳод мекарданд ва ҳатман аз миёни толибилмон гулчин карда, коргар мегирифтанд.

Ман устоди зиёд дорам ва онҳо ҳам дар бораи таҳсилу корашон суханони зиёд гуфтаанду ҳоло ҳам мегӯянд, вале дардовар он аст, ки насли мо ба ояндагон чунин ҷумлаҳоро гуфта наметавонем.

Бовар кунед, мо ҳеҷ вақт ба насли баъдӣ гуфта наметавонем, ки аз даврони мактабхонӣ дар фикри журналист шудан будему дар дафтари махсусе маҳсули эҷодамонро барои имтиҳоноти дохилшавӣ ҷамъ мекардем.

Бовар кунед, мо ҳеҷ вақт ба насли баъдӣ аз душвории имтиҳоноти дохилшавӣ ва суҳбатҳои рӯ ба рӯ бо устодон барои унвони донишҷӯро гирифтан, гуфта наметавонем, зеро имтиҳонотро бо як қалами сиёҳ месупорему устодонамонро аввалин маротиба дар аудитория вақти дарзгузарияшон мебинем.

Бовар кунед, мо ҳеҷ вақт ба насли баъдӣ аз тарси баҳои хуб нагирифтан аз имтиҳонот намегӯем, зеро мо ҳатто имтиҳони фанҳои эҷодиро ҳам тариқи тест месупорем ва ҳеҷ душворие нест.

Бовар кунед, мо ҳеҷ вақт ба насли баъдӣ аз серхаридор будани худ намегӯем, зеро аксари соҳибони расонаҳо дар симои донишҷӯёни риштаи рӯзноманигорӣ коргареро дида наметавонанд, ки ба дардашон бархурад.

Хуллас, мо аз устодонамон суханони таъсирбахш, ангезадиҳанда ва хуб мешунавем, вале мутаассифона мо ба насли баъдӣ дар бораи дохилшавӣ, таҳсил, муносибат бо устодон ва ғайраҳо сухани ҷолибе гуфта наметавонем. Зеро фазову муҳите, ки мо дорем, беранг аст.

Дар куҷо журналист омода мекунанд?

Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон аз 10 феврали соли 2014, №138 Маркази миллии тестии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис дода шуд. Аз ҳамон сол то инҷониб имтиҳони дохилшавӣ ба ихтисоси рӯзноманигории макотиби олӣ тавассути тест ба роҳ монда шудааст. Довталабони ҳамаи гурӯҳҳои ихтисосҳо дар қисми А — имтиҳонҳои умумии забони тоҷикӣ, математика, таърихи халқи тоҷик, асосҳои давлат ва ҳуқуқ ва дар қисми Б имтиҳоноти ихтисосӣ ҷой дода шудаанд, ки барои довталабони ихтисоси рӯзноманигорӣ аз фанҳои забон ва адабиёти тоҷик, таърих ва забони хориҷӣ имтиҳони ихтисос гирифта мешавад. Номи имтиҳоноти қисми дувум ихтисосист, вале, мутаассифона, дар ин рӯйхат аз имтиҳонҳои ихтисосии рӯзноманигорӣ дараке нест. Иловатан, 8 сол боз довталабони риштаи рӯзноманигории макотиби олӣ бидуни имтиҳони эҷодӣ ва маҳорат донишҷӯ мешаванд.

Ҳоло  9 муассисаи олии касбии ҷумҳурии мо – Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, Донишгоҳи славянии Россия ва Тоҷикистон, Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров, Донишгоҳи давлатии Бохтар ба номи Носири Хусрав, Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ, Донишгоҳи давлатии Хоруғ ба номи Моёншо Назаршоев, Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода, Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон ба номи Саидмумин Раҳимов ва Донишкадаи омӯзгории Тоҷикистон дар ноҳияи Рашт дар дохили худ факулта ё бахши журналистӣ доранд ва аз рӯйи 8 ихтисос – WEB-журналист, журналисти байналхалқӣ, журналист-тарҷумон, журналисти телевизион, журналист, воқеанигори варзишӣ, муҳаррири адабӣ ва умури нашриёт мутахассис тайёр мекунанд.

Аз як тараф вуҷуд доштану фаъолият кардани факултаву бахшҳои журналистӣ дар мо хуб аст, зеро мизу курии макотиби дар боло ишора шуда холӣ намемонанд. Иловатан, ба дилхоҳ нафаре, ки мехоҳад донишҷӯ шавад шароити мусоид фароҳам оварда шудааст, то ки журналист ҳам нашавад, ҳадди ақал диплом дошта бошад.

Мушкилиҳои омода карданӣ кадри журналистӣ

Мушкилии аввал. Аксарият устодоне, ки дар факултаву бахшҳои журналистӣ ба донишҷӯён дарс мегӯянд, худашон аз муҳимтарин рукни журналистӣ – фаъолият дар ҷузъҳои ВАО маҳруманд. Модоме ки дар бораи мухбирнома лексия мехонад, бояд ҳадди ақал худаш чанд мухбирнома навиштаву нашр карда бошад, ки ҳамчун намуна ба донишҷӯён нишон дода, роҳнамоӣ кунад, ки ба чунин тарз навишта мешавад. Устод бояд пеш аз он ки ба донишҷӯ вазифаи мусоҳибагириро медиҳад, бояд ҳадди ақал худаш чанд мусоҳиба дошта бошад. Модоме ки аз барномаи телефвизионӣ мегӯяд, бояд худаш муаллифи чанд барнома бошад. Модоме ки аз гузориши радиоӣ мегӯяд, бояд худаш дар амалия гузориш гирифта бошад.  Ин проблемаро қариб, ки ҳамагон медонанд, аммо гӯё ки онро касе намебинад.

Мушкилии сонӣ. Чаро намояндагии факултаву бахшҳои журналистӣ дар назди ҷузъҳои ВАО вуҷуд надорад?. Чаро ҳадди ақал факултети журналистикаи ДМТ, ки бузургтарин маркази омода кардани журналистони оянда маҳсуб меёбад, дар назди ягон расона намояндагии худро надорад? Агар чунин як намояндагӣ бошад, ба фоидаи тарафайн аст. Дар ин росто ҳар донишҷӯе, ки ба ин соҳа чуқуртар ворид шудан мехоҳад, рафта бевосита ҳамкорӣ мекунад ё дар назди муҳаррире шогирд меистад, лекин бо таъбири профессор Иброҳим Усмонов “Муҳаррирон журналист не, балки барои худ корманд тайёр мекунанд”. Вале фикри садҳо донишҷӯёнеро, ки меоянду мераванд кӣ мекунад?

Мушкилии саввум. Имтиҳонҳо нодуруст ба роҳ монда шудаанд. Ман то ҳол дар шакли имтиҳонгирии факултаву бахшҳои журналистӣ мантиқ мекобам, аммо афсус, ки намеёбам. Мантиқ куҷост вақте ки имтиҳони фанни эҷодӣ тариқи тест гирифта мешавад?

Мушкилии чаҳорум. Шакли имтиҳоноти дохилшавӣ ба факултаву бахшҳои журналистӣ нодуруст ба роҳ монда шудааст. Зеро ҳеҷ гоҳ тест наметавонад журналист тайёр кунад.

Мушкилии панҷум. Калонсолон медонанд, ки дар замони Шуравӣ вобаста ба қабули омода кардани кадрҳо ба плангирӣ гуфтанӣ чиз буд. Макотиби олӣ ба миқдорӣ лозимӣ мутахассис тайёр мекарданд, лекин ҳоло баръакс аст. Ба назар менамояд, ки барои ҳама бефарқ аст оне ки кадрҳои тайёр шуда дар куҷо кор мекунанд ва аслан барои чӣ омода шуда истодаанд? Ин раванд дар журналистика ҳам бетаъсир намондааст. Масалан, 100 нафаре, ки факултети журналистикаи ДМТ ҳар сол омода мекунад на ҳамаи онҳо кор меёбанд ё ҷойи кор ҳаст. Ин ҳоло дар марказ аст, дар бораи минтақаҳо бошад ҳоҷати гап нест.

Мушкилии шашум. То чанд соли қабл муҳлати таҳсил барои журналистшавандаҳо 5 сол буд, ҳоло бошад 4 сол аст, ки  баъзе фанҳои даркорӣ нохонда мемонанд. Ва бояд гуфт, ки дар ин шароит омода кардани журналисти ҳирфаӣ кори хеле мушкил аст. Зеро системаи таълим ба пояи рӯзноманигорӣ мувофиқ нест.

Ангезаҳои журналистони ҷавон

Бо вуҷуди он ки имрӯз ҳолу ҳавои журналистикаи мо абрист ва бисёриҳо дасту дил шустаанд, наметавонем ба пуррагӣ бигӯем, ки  журналистони ҷавон ангеза надоранд.

Аввал. Дуруст аст, ки дар миёни толибилмони риштаи рӯзноманигорӣ дар факултаву бахшҳои макотиби олӣ тасодуфиҳо хеле зиёданд, вале боз ҳастанд бачаҳое, ки кӯшиш мекунанд бо расонаҳои фаъол ҳамкорӣ кунанд. Ҳамин кӯшиш кардану матолиби гуногунжанр таҳияву нашр намудан, ин худ барои ҳамдигар ангеза аст.

Дуюм. Расонаҳои нав ба дилхоҳ донишҷӯи риштаи рӯзноманигорӣ ва умуман журналистони ҷавон майдонеро ташкил карданд, ки ангезаи калон барои ҷавонон маҳсуб мешаванд. Ин расонаҳо ҳам ҳаққи қалами хуб медиҳанд ва ҳам аз расонаҳои анъанавӣ дида, муносибати хуб карда метавонанд.

Сеюм. Ҳоло бешуҳба интернет ҳам яке аз ангезаҳои калон барои журналистони ҷавон аст. Бачаҳо дар аз фазои маҷозӣ ҳар қадар, ки хоҳанд меомӯзанд ва то қадри имкон пул кор мекунанд.

Ба ҷои хулоса ё роҳи ҳал

Хулосаи ин матлаб метавонад бисёр дароз бошад, вале бо овардани чанд ҷумлаи кӯтоҳ қазоватро бар хонандагон мегӯзорем:

– то агар қабул ба ихтисосҳои рӯзноманигорӣ аз рӯи майлу рағбат ва маҳорати эҷодӣ сурат нагирад, мо ҳамоно ҷумлаи “тасодуфиҳо зиёданд”-ро мешунавем;

– то агар имтиҳоноти фанҳои ихтисосӣ шифоҳӣ сурат нагиранд, аз факултаву бахшҳои рӯзноманигорӣ дар бобати омода кардани кадрҳои хуби журналистӣ умеди калон кардан мантиқӣ нест;

– то агар дар самти журналистика дастгирии бевоситаи давлатӣ набошад, наметавон журналистони ҷавонро ба расонаҳои анъанавӣ пурра ҷалб кард;

– то ҳамаи ихтисосҳои журналистиро буҷавӣ накунанд, омода кардани кадри хуби журналистиро интизор шудан беҳуда аст.

Рӯзи нашри аввалин рӯзномаи тоҷикӣ – “Бухорои Шариф” ба кулли рӯзноманигорону рӯзномадӯстону рӯзномахонон муборак бошад!

Сино Тоҳирӣ

Бознашр аз halva.tj

Ахлоқ ва интернет

0

Аз бозе, ки худро ёд дорам, одамони калонсол меноланд, ки ахлоқи ҷомеа бад шудааст.

Кас фикр мекунад, ки шояд ҷомеа ҳамеша дар рушд асту бархе аз аъзои он ашхоси консервативӣ буда, мутобиқи замон пеш намераванд .

Яъне, аксаран навгониҳои чи техникӣ ва чи фарҳангиро бештар ҷавонон мепазиранд. Ашхоси солманд ё онҳоро рад мекунанд ё мекӯшанд, ки ҳамеша аз онҳо интиқод созанду ҳар чи бештар ҳамон сохти пешини зиндагиро нигоҳ бидоранд. Аммо боз солҳо мегузараду ҳамон ҷавонҳо калонсол мешаванд ва насли навро таъна мекунанд, ки ахлоқ дар замони мо хуб буду ҳоло коста шудааст.

Аз ин рӯ дар ҳама давру замонҳо мулломаъобҳо дар ин ҳол ягон пешрафти техникӣ ё иҷтимоиву фарҳангиро убол мехонанду мардуми авом “айб”- аш эълон месозанд. Ҷавонҳо даррав онро ҳамчун мӯд қабул мекунанду пирон пофишорӣ мекунанд, ки фарзандон ё набераҳоро бо ҳар роҳе, ки набошад, аз қабули тағйиротҳо дур созанд. Ин раванд гӯё беохир аст.

Солҳои зиёде дар бораи интернет ҳам ҳамин гуна баҳсҳо вуҷуд дошт. Аксари калонсолон зидди оммавӣ шудани он буданд. Ногуфта намонад, ки аз ҳама дер ҳукуматиҳо онро қабул карданд. Бархеаш то ҳол аз он ҳарос дошта дар шабакаҳои иҷтимоӣ бо ному насаби сохта, яъне “фейк” ҳузур доранд. Махсусан онҳо аз хондан ё “лайк” гузоштан ба саҳифаҳои журналистони озод, муҳоҷироне, ки ба масоили сиёсӣ таваҷҷӯҳ доранд ё шиносу ошноҳояшон аз ҳисоби занҳо метарсанд.

Агар ҳамин пинҳонкориҳои онҳо набошад, чаро видеоҳо ин қадар “просмотр”- и зиёд мегиранду “лайк”-у “коммент”-ҳо хеле каманд? Ин маънои онро доранд, ки ҳанӯз бисёриҳо ба як чизи муқаррарӣ будани саҳифаи шахсӣ дар шабакаҳои иҷтимоӣ ҳанӯз бо шубҳа менигаранд. Яъне пинҳонкорона интернетро истифода мекунанд.

Албатта ин кор барои одамони дилхоҳ давлати дигар хандаовар аст. Вале…

Хоса саҳифа доштани сиёсатмадорон ё ашхоси расмӣ барои ҷомеа хеле муҳим аст.тЗеро ҷомеа бояд назари онҳоро дар мавриди дилхоҳ рӯйдод ё қазия бояд бидонад. Аммо чӣ метавон гуфт, ки ҳамон чиновникҳое, ки то ҳол бе котибаҳошон як мактубро ба почтаи электронӣ фиристода наметавонанд , ҳаргиз ҷуръати доштани як саҳифаеро дар фазои кушод надоранд, албатта. Аммо онҳоро ҳам фаҳмидан мумкин. Гоҳо онҳоро барои фаъол будан дар интернет ҷанг ҳам мекунанд.

Аксарашон ба хотири ҷавонгароиҳои масоили кадрӣ дасти чапашонро аз росташон ҳанӯз фарқ накарда, раису вазиру кабиру соҳибмақому курсинишин шудаанд, ҳамчуноне , ки ба қавли кампири Ойниҳол “киш!” бигӯйӣ олим мепарад. Аммо дар илм мо ягон дастоварде надорем, ки ифтихор кунем. Бечора баъзе чиновникчаҳо аз ибрози андешаҳояшон метарсанд. Охир аз саводи худ дилпур нестанд. Боз ягон иштибоҳи сиёсӣ накунанд.

Чӣ бигӯем аз сатҳи пасти мактабу маориф, ки то ҳол китобхониямон барои наврасону ҷавонон озмунӣ ё пулакӣ шудаву боз ҳам талош барои он кам андар кам аст.

Масъалаи кӣ будану, чӣ будан, яъне кӣ дар кадом сатҳ савод дораду кӣ ба қавли устоди шодравон Соҳиб Табаров бесаводаку нодонак аст ва ё бархе аслан аблаҳиҳои худро бо як гуфтаи беҷояшон дар мазҳари ом корида ҳатто ақли шарм кардан надоранд, дар ин фазои бози интернет чун дар кафи даст рӯшану аён аст.

Хоса масоили ахлоқиро низ аз навиштаҳои касон хеле ба осонӣ метавон дарк кард.
Бархе одамон бар ин назаранд, ки интернет ахлоқи мардумро коста кардааст. Аммо ҳарчанд “ин гап ҷон дошта бошад” ҳам воқеият нест.

Шахси хушахлоқро ягон чиз бадахлоқ намекунад, зеро ӯ тарбиядида аст. Аммо нафарони бадахлоқро интернет ошкор мекунад. Ин факт аст. Зеро навиштаҳо, гуфтаҳо, лайку коммент, видеову шарҳи навиштаҳои дигарон худ ифшогари ахлоқ, маърифат, савод, дарк ва қабули одамон аст.

Русҳо мегӯянд, ки “СКАЖИ КТО ТВОЙ ДРУГ, Я СКАЖУ КТО ТЫ САМ”. Инро ҳозир метавон дар бораи интернет гуфт. Саҳифаи касро хонда даррав муайян кардан мумкин аст, ки ақлу дониши ӯ чи қадар аст.

Дар интернет ҳам навиштаи ҳар як нафар ифшогари ботини ӯст. Баъзеҳо ҳатто ҳарчанд кӯшиш мекунанд, ки дар навиштаашон ботинашонро пинҳон кунанд, аммо дуруст назар созӣ, рӯшан аст, ки гили ин одам аз чи хоке сиришта шуда.

Барои ҳамин фикр намекунам, ки костагии ахлоқ дар бархе аз навиштаҳои сегменти тоҷикии фейсбук, аз бад будани истифодаи интернет аст.
Ҳар чӣ дар дег ҳаст, дар кафлез мебарояд.

Хушбахтона, аксариҳо сарфаҳм мераванд, ки дар ин фазои боз, на ҳама чиро метавон навишт. Вале ҳоло ҳам касоне ҳастанд, ки бо навиштае бесаводӣ, бадахлоқӣ ё камақлии худро дар мазҳари ом кошта ботини худро мекушоянд.

Хоса дар мессенҷеру вотсап, имову телеграмм ё вайберу дигар чизҳои шахсӣ ботини дилхоҳ одамро шинохтан осон аст. Зеро пастии хеш, беақлӣ ва бемаданиятӣ ё касодии ахлоқро баъзан дар нафароне, ки онҳоро надидаву нашинохтаӣ, вале баёни назарашон ин хислатҳояшонро бозгӯ мекунад, айби худи одамон аст, на аз технология.

Мегӯянд, ки фазои бози интернет барои духтаракону занҳо, имконияти зуд фирефта шудану шарманда шуданро дастрас кардаасту аз ин рӯ онҳо бештар бадахлоқ мешаванд.

Бо ин мақсад аксар шавҳарон, бародарон ё падарон авратҳои хонаро аз истифодаи интернет маҳдуд мекунанд тамоман иҷозат намедиҳанд.
Шояд ин амал то андозае дуруст ҳам бошад, зеро духтари камтаҷриба, зани бесаводу беҷаҳонбинӣ ё дунёнодидаву сухани хуш нашунида даррав дилдода метавонад.

Аммо бонуи босавод, ҷаҳондида , хушахлоқу ботарбия ва хоса боимон ҳеҷ гоҳе ба ҳазёнзои ширини интернетӣ бовар намекунад ва ҳаёи худро аз даст намедиҳад. Муҳим ин ҷо хуштарбиягӣ ва пухта будан аст.

Дар замони имрӯз, ки тамоми маълумотро роҳи осонтарини дастрас кардан боз ҳам интернет аст, аз он маҳрум кардани духтарон ё занон баръакс садди роҳи рушди зеҳнии онҳо мегардад. Дар ин ҳол фиреб хӯрданашон боз ҳам осонтар мегардад.

Зани бесавод, модари бесавод аст. Модар бошад нахустин устоди фарзанд аст. Пас , набояд монеи рушди бонувон шуд. Баръакс онҳоро хушахлоқ тарбия карда, аз фиреб хӯрдан эҳтиёт бояд кард.

Чӣ тавр?

Ҳар марде, ки ба зан ё духтари бегонае бо нияти бадроҳа кардани ӯ гапфурӯшӣ мекунад, бояд мардона андеша кунад, ки ин духтар ё зан агар фарзанд ё ҳамсари худам бошаду марди дигаре бо ӯ чунин рафтор кунад чӣ хел қабул мекардам?

Барои ин бояд мардҳо хеле боимон ва бовиҷдон бошанд. Онҳо ахлоқи миллат ва ояндаи ҳаммилатони хешро бояд биандешанд.
Не?

Истифодаи технологияи муосир дар кадом соҳае, ки набошад, боиси пешрафти ҷомеа аст.
Фақат мо аз он самаранок истифода карданро бояд ёд бигирем.

Барои васеъ кардани ҷаҳонбинии инсон ИНТЕРНЕТ айни замон ягона василаест. Аз саҳафоти он дилхоҳ мавзӯъро дарёфтан мумкин аст. Он ҳам китобу мактаб асту ҳам рӯзномаву кино. Фақат як каме ақл даркор аст, ки онро барои лақ- лақу бероҳагӣ неву барои рушд истифода бурданро ёд бигирем.

Ахлоқи инсонро интернет не, одамон бад мекунанд. Пас, мо бояд худро ислоҳ кунем.
Не?

Ҳуриннисо Ализода

Ҳамраъйии касбӣ ва муҳимияти он (аудио)

0

Гузориши Моҳистон Шокирова дар Радиои “Ватан”

Эҳтиром ба ҳуқуқи кӯдакон ва афроди дорои маъюбият (аудио)

0

Гузориши Нарзулло Ализода дар Радиои “Ховар”

Истифодаи калимаҳои шевагӣ дар забони матбуот

0

Журналистика яке самтҳои муҳими фаъолияти иҷтимоӣ маҳсуб ёфта, дар ташаккулу пешравии ҷомеа нақши журналист муассир аст. Ҳарчанд вазифаи асосии журналист расонидани иттилоъ бошад, аммо дар навбати худ, таҳлили мавзуҳои марбути ҷомеа аз нигоҳи интиқодӣ хеле муҳим аст. Омӯзишу таҳлил кардан пеш аз ҳам ба назария ва амалия сахт марбут буда, дар фаъолияти эҷоди рӯзноманигорӣ риояи принсипҳои журналистика аввалиндараҷа мебошад.

Меъёрҳои ахлоқии фаъолияти журналистӣ барои чӣ лозиманд?

Барои риояи талаботу принсипҳои журналистӣ даҳҳо қонунҳои милливу байналимилаӣ қабул шудааст, ки дар мавриди берун аз онҳо фаъолият намудан, журналистро ба ҷавобгарӣ мекашанд. Аммо мақоле ҳаст, ки мегянд: “Илоҷи воқеа пеш аз вуқуъ”. Маҳз барои то ба ҷавобгарӣ кашидани журналист, дастурҳое роҳандозӣ шудааст, ки дар доираи он фаъолият намудан, журалистро аз хавфу хатар эмин нигоҳ медорад. Меъёрҳои ахлоқии фаъолияти журналистӣ дар Тоҷикистон низ яке аз дастурҳое мебошад, ки ба хотири ҳифзи меъёрҳои ҳуқуқӣ роҳандозӣ шудааст. Журналист агар тибқи бандҳои муқаррарнамудаи он фаъолият намояд, ба ӯ ҳеҷ як хатаре таҳдид намекунад.

То кадом андоза журналистон дар нашри матлабҳои хеш меъёрҳои ахлоқии фаъолияти журналистиро риоя мекунанд?

Чуноне ки бароямон маълум аст, матбуот яке аз шохаҳои серпаҳлуи васоити ахбори омма ба ҳисоб рафта, барои нашри маводҳои талаботи ҷомеа пешбинӣ шудааст. Дар матбуот матлабҳои илмиву адабӣ, иқтисодию иҷтимоӣ, фарҳангию сиёсӣ ва дигар мавзуъҳои марбут ба омма нашр мешаванд. Риояи талаботҳои меъёрҳои ахлоқии журналистӣ дар матбуоти даврӣ низ ҳатмӣ буда, алфози қабеҳ ва берун аз забони адабӣ бояд истифода нашавад.

Дар банди 8-и боби сеюми Меъёрҳои ахлоқии фаъолияти журналистӣ дар Тоҷикистон оварда шудааст: “Аз истифодаи ибораю истилоҳоти омиёна (жаргон) ва вожаҳои хоси номаҳфум дар матлабҳо худдорӣ намоянд”.

Аммо имрӯз дар забони матбуот бо баъзе маводҳое  рӯ ба рӯ мегардем, ки муаллиф аз алфози қабеҳ ва ғайриадабӣ васеъ истифода мебаранд, ки хилофи меъёрҳои ахлоқии фаъолияти журналистӣ мебошад. Матлаберо, ки рӯзномаи “Ҷавонони Тоҷикистон” бо номи “ГАППАРТОӢ: “Ай себи пшти айфон” то “лшпидан”-и ҷавонон” нашр карда буд, ҳамчун мисол мавриди барассӣ қарор медиҳем.

Чуноне ки дарёфтем, маводи интишоршуда “ГАППАРТОӢ: Ай себи пшти айфон” то “лшпидан”-и ҷавонон” ном дошта, пайгири одобу ахлоқҳои ғайриҳамидаи ҷавонон дар кӯчаю хиёбонҳои шаҳр мебошад. Яъне дар ин ҷо муаллиф бо истифода аз калимаҳои шевагии неологизм (наввожаҳо)–и “лшпидан” ва ба истилоҳ “комплимент” – ҳои “себи пшти айфон” маводи худро номгузорӣ кардааст. Дар мавриди ба даст гирифтани рӯзнома, номи мавод ба  дилхоҳ хонанда аҷиб намуда, кӯшиш мекунад, ки аз он бархурдор гардад ва мақсади муаллифро дарк намояд.

Ҳамчунин оғози матлабро сирф бо вожаҳои шевагӣ оғоз намуда, бо ин васила нишон додааст, ки имрӯз одобу ахлоқи баъзе аз ҷавонписарон қобили қабул нест.

“Э духтар, дар ишқи т лшпидм, ҷигарта бхрм. Ҳамиқа ноз мекни, ки мегӯй себи пшти айфона хдт газида боши…”. Ин суханҳое мебошанд, аз забони баъзе аз ҷавонписарон дар кӯчаю хиёбонҳои шаҳр зиёд ба гӯш мерасад. Ба қавли дигар ба духтарон гаппартоӣ мекунанд. Аксар ҷавовон забони тоҷикиро ба ҳар гуна суханҳои қабеҳ олуда карда, бо шеваи бад гаппартоӣ ё ба қавли дигар “комплимент” менамоянд…”

Истифодаи калимаҳои шевагӣ дар ягон қавоиди эҷоди журналистӣ дарҷ нашуда бошад, вале имрӯз аз ҷониби  эҷодкорону журналистон корбурд карда мешаванд.

“Камази калона ҳай карда мешавад ку

Ҳангоми пайгирии мавзӯи мазкур зиёд ҳамсуҳбатони мо ҷавононро гунаҳкор меҳисобанд, вале имрӯз дар баробари ҷавонон баъзе калонсолон низ ба қавле аз замона “канор” монданӣ нестанд. Назира Мирзомондиева мегӯяд, ки гаппартоии ҷавовнон ба ҳама маълум аст. Вале бархе аз калонсолон низ дар муносибат бо ҷинси латиф дағалгуфторанд. Дар ин ҳолат онҳо ба насли наврас чӣ гуна намуна шуда метавонанд? Ҳамин аст, ки наврасон ҳам ба баъзе аз калонсолон  пайравӣ намуда, ҳатто занҳои шавҳардорро ҳам ба суханҳои худ “мафтун” карданӣ мешаванд”.

Дар матни мазкур муаллиф аз калимаҳои шевагии хоси ҷавонони шаҳрӣ истифода бурда, маводашро аввалан диққатҷалбкунанда ва баъдан хонданбоб кардааст. Бо дидани ҷумлаҳои аввал ҳар як хонанда ба ваҷд омада, кӯшиши то ба охир мутолиа кардани онро мекунад. Мақсади дигари муаллиф бо тарзи кӯчагӣ ба психикаи ҷавонон таъсир расонидан аст.

Ба ҷойи хулоса

Ҳарчанд, ки муаллиф бо матлаби хеш диққати аудиторияро ба худ ҷалб мекунад ва шояд хонандаи зиёд пайдо кунад, аммо риояи талаботҳои принсипу дастурҳои пешбинишуда болотар аз эҳсосот ва ҷалби аудитория мебошад. Истифодаи вожаҳои шевагӣ дар матбуоти даврӣ пеш аз ҳама ба афкори маърифатии мардум таъсири манфӣ мерасонад. Андешаҳое миёни мардуми мо роиҷ аст, ки агар рӯзнома ё нашрия он чизро чоп карда бошад, пас вай дуруст аст. Ҳамсунин, бо воситаи нашри матлабҳои дорои вожаҳои ғайриадабӣ, метавон ба мафкураи ҷавонони деҳотӣ таъсир расонд ва ин вожаҳоро дар байни онҳо маъмул кард…

Ҷасури ҚИЁМИДДИН